Kedi Kusması: Nedenler ve Çözümler
Kısa cevap: Kediler çoğu zaman tüy yumağı, hızlı yeme, mide hassasiyeti veya besin değişikliği nedeniyle kusar. Ayda bir iki kez olan, sonrasında kedinin normal davrandığı kusmalar genellikle acil değildir. Ancak kusma günde birkaç kez tekrarlıyor, kan ya da safra içeriyor, iştahsızlık, halsizlik ve ishalle birlikte geliyorsa vakit kaybetmeden veterinere başvurmak gerekir. "Kedi neden kusur" sorusunun cevabı çoğunlukla sıklık, içerik ve eşlik eden belirtiler üçlüsünde saklıdır.
Kusma ile Geri Çıkarma Aynı Şey Değil
Ev ortamında en sık karıştırılan iki durum kusma ve regürjitasyondur. Kusma aktif bir olaydır: Kedi karın kaslarını kasar, birkaç kez öğürür, ses çıkarır ve mide içeriği dışarı gelir. Regürjitasyon ise pasiftir; kedi yemeği yuttuktan kısa süre sonra, neredeyse hiç çaba göstermeden, silindir şeklinde ve sindirilmemiş halde geri çıkarır.
Bu ayrım önemlidir çünkü regürjitasyon genellikle yemek borusuyla, kusma ise mide, bağırsak veya sistemik bir sorunla ilgilidir. Veterinere giderken "kustu" demek yerine olayı tarif etmek, hatta mümkünse kısa bir video çekmek teşhisi hızlandırır.
Sık Görülen Kusma Nedenleri
1. Tüy yumakları
Kediler günün önemli bir bölümünü kendilerini yalayarak geçirir. Dilin pürüzlü yapısı ölü tüyleri toplar ve bu tüyler yutulur. Çoğu tüy dışkıyla atılır, bir kısmı midede birikip silindirik bir kütle oluşturur ve kusmayla çıkar. Uzun tüylü ırklarda ve tüy dökme mevsimlerinde daha sıktır.
Düzenli tarama, tüy yumağı kaynaklı kusmayı azaltmanın en basit yoludur. Haftada birkaç kez, tüy dökümü döneminde günlük tarama, yutulan tüy miktarını belirgin şekilde düşürür.
2. Hızlı yeme ve porsiyon hataları
Aç kalan ya da diğer kedilerle yarışan kediler mamayı çiğnemeden yutar. Mide hızla dolunca içerik olduğu gibi geri gelir. Bu kusma genellikle yemekten 5-20 dakika sonra olur ve mama tanecikleri neredeyse bütün halde görülür.
Çözüm porsiyonu küçültmek ve öğün sayısını artırmaktır. Yavaşlatıcı kaseler, mamayı geniş bir tepsiye yaymak veya besleyici oyuncaklar da işe yarar. Günlük miktarın ve öğün düzeninin nasıl kurulacağı, kedi beslenme planı üzerine hazırladığımız rehberde ayrıntılı anlatılıyor.
3. Ani mama değişikliği
Kedinin sindirim sistemi ani değişimlere kapalıdır. Yeni bir markaya bir günde geçildiğinde kusma ve yumuşak dışkı sık görülür. Geçişi 7-10 güne yaymak, her iki günde bir yeni mamanın oranını kademeli artırmak sorunu büyük ölçüde önler.
4. Boş mide ve safra kusması
Öğün araları çok uzun olan kedilerde sabaha karşı sarı-yeşil renkli, köpüklü bir sıvı kusması görülebilir. Bu safradır ve genellikle mide uzun süre boş kaldığında ortaya çıkar. Gece geç saatte küçük bir öğün eklemek çoğu vakada yeterlidir.
5. Uygunsuz maddelerin yutulması
İp, saç bandı, poşet parçası, plastik oyuncak, saksı bitkisi yaprağı… Kediler merak ettiklerini ağızlarına alır. Yutulan yabancı cisim bağırsakta tıkanmaya yol açabilir ve bu acil bir durumdur. Tekrarlayan kusma, dışkılamama ve karına dokunulunca gösterilen rahatsızlık bu ihtimali akla getirmelidir.
Zambak, difenbahya, sarmaşık gibi bazı bitkiler kediler için zehirlidir. Evde bulunan bitkilerin güvenli olup olmadığını kontrol etmek koruyucu bir adımdır.
6. Parazitler ve enfeksiyonlar
Özellikle yavru kedilerde bağırsak parazitleri kusmanın yaygın nedenidir. Düzenli iç parazit programı bu riski azaltır. Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar ise genellikle ateş, iştahsızlık ve halsizlikle birlikte görülür.
7. Kronik hastalıklar
Orta yaş ve üzeri kedilerde tekrarlayan kusmanın arkasında böbrek yetmezliği, hipertiroidi, pankreatit, karaciğer sorunları veya iltihabi bağırsak hastalığı olabilir. Bu tabloda kusmaya kilo kaybı, su tüketiminde artış ve tüy kalitesinde bozulma eşlik eder. Bu grup mutlaka kan tahlili ile değerlendirilmelidir.
Evde Neler Yapabilirsiniz
- Gözlem yapın. Kusmanın saatini, içeriğini ve rengini not edin. Bir haftalık kayıt bile veterinere ciddi bilgi verir.
- Kısa bir mide dinlenmesi verin. Yetişkin ve sağlıklı bir kedide 6-8 saat mama vermemek yeterlidir. Suyu asla kesmeyin. Yavru, yaşlı ve kronik hastalığı olan kedilerde aç bırakmayın.
- Küçük porsiyonlarla dönün. Sonrasında normal mamayı normalin dörtte biri kadar, birkaç saat arayla verin. Sorun yoksa iki gün içinde eski düzene geçin.
- Su tüketimini destekleyin. Kusma sıvı kaybı yapar. Birden fazla su kabı ve çeşme tipi suluk faydalıdır.
- İnsan ilacı vermeyin. Kedilerde parasetamol ve ibuprofen gibi ilaçlar öldürücü olabilir.